RSS
Follow by Email
LinkedIn
LinkedIn
Share
Instagram

Kategoria szczególna, KnowHow

Kontrolowany obszar naziemny

Zgodnie z definicją w rozporządzeniu 947/2019:

kontrolowany obszar naziemny oznacza obszar naziemny, na którym eksploatuje się bezzałogowy system powietrzny i w którego granicach operator bezzałogowego systemu powietrznego jest w stanie zadbać o to, by znajdowały się na nim wyłącznie osoby zaangażowane w operację

Kontrolowany obszar naziemny w skrócie KON.

KON

Jeśli wymiar charakterystyczny (ang. Characteristic Dimension, w skrócie: CD) drona jest większy niż 1m, to podczas lotów VLOS/BVLOS wykonywanych według scenariuszy NSTS, trzeba stosować taki zapis:

– o maksymalnym wymiarze typowym wynoszącym maksymalnie 3 metry w zasięgu widoczności wzrokowej (VLOS) nad kontrolowanym obszarem naziemnym, z wyjątkiem przelotów nad zgromadzeniami osób
– o maksymalnym wymiarze typowym wynoszącym maksymalnie 3 metry poza zasięgiem widoczności wzrokowej (BVLOS) nad kontrolowanym obszarem naziemnym

Dla przykładu ma to miejsce podczas lotów wykonywanych przy pomocy DJI Matrice 30. Ten BSP ma wymiar charakterystyczny 107,44cm. To znaczy, że przekracza 1m. W praktyce oznacza to znaczne zawężenie możliwości wykonywania lotów takim dronem. Żeby latać zgodnie z prawem konieczne staje się rozbudowanie procedur w instrukcji operacyjnej!

Jeśli BSP jest mniejszy niż 1m, zgodnie ze scenariuszami NSTS, można stosować takie zapisy:

– o maksymalnym wymiarze typowym wynoszącym maksymalnie 1 metr w zasięgu widoczności wzrokowej (VLOS) lub w locie FPV, z wyjątkiem przelotów nad zgromadzeniami osób
– o maksymalnym wymiarze typowym wynoszącym maksymalnie 1 metr poza zasięgiem widoczności wzrokowej (BVLOS) nad obszarami słabo zaludnionymi

W operacjach FPV według NSTS-01, jeśli prędkość lotu jest większa niż 15m/s operator również musi wprowadzić kontrolowany obszar naziemny. Powoduje to w praktyce brak możliwości wykonywania lotów dronami wyścigowymi.

Informacje ogólne, KnowHow

Neutralizacja BSP

Dron latający w przestrzeni powietrznej, jeśli nawet przelatuje nad czyjąś posesję nie może zostać bezkarnie zneutralizowany (np. zestrzelony z wiatrówki). Co więcej nieuprawniona neutralizacja BSP to przestępstwo i stworzenie znacznego niebezpieczeństwa dla osób postronnych. Przekonał się o tym 42 latek, który strzelał do drona z wiatrówki: https://www.rmf24.pl/regiony/warszawa/news-warszawa-strzelil-z-wiatrowki-do-drona-grozi-mu-wiezienie,nId,7303116

W ustawie Prawo lotnicze znajduje się paragraf, który określa sytuacje w których BSP może zostać zneutralizowany:

Art. 126a. Zniszczenie, unieruchomienie bezzałogowego statku powietrznego lub przejęcie kontroli nad jego lotem

1. Bezzałogowy statek powietrzny, w tym model latający, może zostać zniszczony, unieruchomiony albo nad jego lotem może zostać przejęta kontrola, w przypadku gdy:
1) przebieg lotu lub działanie bezzałogowego statku powietrznego:
a) zagraża życiu lub zdrowiu osoby,
b) stwarza zagrożenie dla chronionych obiektów, urządzeń lub obszarów,
c) zakłóca przebieg imprezy masowej albo zagraża bezpieczeństwu jej uczestników,
d) stwarza uzasadnione podejrzenie, że może zostać użyty jako środek ataku terrorystycznego;
2) bezzałogowy statek powietrzny wykonuje lot w przestrzeni powietrznej w części, w której wprowadzono ograniczenia lotów albo znajdującej się nad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w której lot statku powietrznego jest zakazany od poziomu terenu do określonej wysokości.

2. Do zniszczenia lub unieruchomienia bezzałogowego statku powietrznego albo przejęcia kontroli nad jego lotem w przypadku, o którym mowa w:
1) ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d – są uprawnieni funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, żołnierze Żandarmerii Wojskowej i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz pracownicy specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych,
2) ust. 1 pkt 1 lit. c – są uprawnieni funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, żołnierze Żandarmerii Wojskowej oraz pracownicy specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych,
3) ust. 1 pkt 2 – są uprawnieni żołnierze Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

KnowHow

Bezpieczna odległość

Bezpieczna odległość jest zdefiniowana w aktualnych wytycznych Prezesa ULC, które dotyczą sposobów wykonywania operacji przy użyciu systemów bezzałogowych statków powietrznych w związku z wejściem w życie przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych. Ustawodawca zdefiniował ją następująco:

bezpieczna odległość – odległość bezzałogowego statku powietrznego od innych statków powietrznych, przeszkód, osób postronnych lub zwierząt, umożliwiającą uniknięcie kolizji, wynikającą z analizy panujących warunków meteorologicznych, otoczenia i przeszkód znajdujących się w obszarze wykonywania operacji oraz rodzaju używanego bezzałogowego statku powietrznego i kwalifikacji pilota

Warto zapoznać się z innymi definicjami.

KnowHow

Remote ID

System zdalnej identyfikacji (ang. Remote ID, w skrócie: RID) umożliwia dronom transmitowanie numer operatora oraz kluczowych parametru lotu. W zamierzeniach regulatora każdy dron będzie mógł zostać zidentyfikowany. Informacje nadawane przez jego RID mogą być odbierane przez użytkowników przestrzeni powietrznej (inne drony), ale przede wszystkim przez osoby (służby, inspektorzy, itp.) znajdujące się na Ziemi, które widzą latającego drona i chcą sprawdzić czy lot jest legalny.

Remote ID to nic innego jak moduł elektroniczny wyposażony w nadajniki sygnału WiFi lub BlueTooth oraz inne konieczne komponenty. Moduł ten może być niezależnym urządzeniem zainstalowany na dronie lub może być wbudowany w elektronikę drona. Dzięki modułom RID możliwa stanie się identyfikacja dronów, które przestaną być anonimowe. Wystarczy, że dron znajdzie się w zasięgu np. telefonu z dedykowaną aplikacją, zdolną do odbierania i dekodowania danych przesyłanych przez RID.

Przepisy dla systemów zdalnej identyfikacji

Zostały opisane w rozdziale: System zdalnej identyfikacji.

Weryfikacja systemu RemoteID

Istnieje kila sposób sprawdzenia działania aktywnego systemu RemoteID:

  1. Identyfikator RemoteID jest wyświetlany w aplikacji
  2. Numer seryjny RemoteID jest wyświetlany w „Dostępne sieci” sieci WLAN

Jeśli system RemoteID nie działa, aplikacja wyświetli komunikat o błędzie.

Lista „zatwierdzonych” modułów RID

EASA umieściła listę „zatwierdzonych” modułów RID:
https://www.easa.europa.eu/en/domains/civil-drones-rpas/open-category-civil-drones

Warto zwrócić uwagę na zapis: „Należy pamiętać, że EASA nie zweryfikowała zgodności takich komponentów, a deklaracja zgodności jest składana na wyłączną odpowiedzialność producenta„. Czyli nawet sama EASA publikuje informacje w dość istotnym zakresie i za nic nie odpowiada.

Aerobits – polski producent RID

Na stronie: https://www.aerobits.pl/product/idme-plus/ można kupić samodzielny moduł – cena 199EUR.

Informacje w innych serwisach

Zapraszam do zapoznania się z artykułem który napisał Michał Zawadzak (swiatdronow.pl): „ZDALNA IDENTYFIKACJA DRONÓW OBOWIĄZKOWA OD 2024„. Można się z niego dowiedzieć między innymi w jakich sytuacjach system Remote ID nie będzie musiał być montowany na BSP.

Dobry materiał przygotował również operator szkolący ASP Technologie pt.: Remote ID w dronie. Można się z niego dowiedzieć między innymi jakie dane będzie wysłała moduł RID oraz jakie są przewidziane rodzaje transmisji sygnału Remot ID.

Eksploatacja dronów, KnowHow

Jak sprawdzić klasę dronów firmy DJI?

Obraz wygenerowany przez: gencraft.com

Od 1 stycznia 2024 r. będzie można wykonywać loty dronami, które mają nadaną przez producenta klasę. Zgodnie z rozporządzeniem 945/2019, system BSP może być oznaczony klasami od C0 do C6. W zależności od nadanej klasy będzie nim można wykonywać loty w odpowiedniej podkategorii A1/2/3 kategorii otwartej lub według scenariuszy standardowych STS kategorii szczególnej.

Spis deklaracji dronów DJI

Firma DJI produkująca drony konsumenckie, przygotowała spis dronów posiadających deklarację zgodności CE:
https://www.dji.com/pl/euro-compliance

DJI Mavic Mini 4 PRO

Jeśli dany model BSP firmy DJI posiada klasę, to jest ona umieszczona na górze deklaracji zgodności CE przygotowanej dla tego modelu BSP i oznaczonej jako UAS Class.

Dla przykładu DJI Mavic Mini 4 PRO posiada klasę C0:

Klasa C0 dla drona DJI Mavic Mini 4 PRO

Inne drony DJI

Nie wszystkie drony DJI posiadają klasę Cx. Np. DJI Avata Explorer Combo takiej klasy nie posiada:

Loty dronami bez klasy

Od 1 stycznia 2024 r. wykonywanie lotów dronami bez nadanej klasy będzie możliwe:

  • w podkategorii: A1 lub A3 kategorii otwartej
  • w kategorii szczególnej dla operacji:
    • według krajowych scenariuszy standardowych NSTS
    • na podstawie zezwolenia Prezesa ULC

O co chodzi z deklaracją zgodności?

Jesteś ciekawy? Chcesz wiedzieć? Postaw kawę a dopiszę informacje na ten temat 😉

KnowHow, Przestrzeń powietrzna

Strefa geograficzna informacyjna

Strefa geograficzna informacyjna, w skrócie DRA-I (ang. Information), to przestrzeń powietrzna zawierającą informacje konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa wykonywania operacji przy użyciu systemów BSP, w tym informacje i ostrzeżenia nawigacyjne.

Strefy DRA-I będą pojawiać się również tam, gdzie są wyznaczone struktury lub strefy lotnicze: NW, AREA, RMZ, ADIZ.

Inne zostały opisane we wpisie: Strefy geograficzne.

KnowHow, Przestrzeń powietrzna

Strefa geograficzna ograniczona

Strefa geograficzna ograniczona, w skrócie DRA-R (ang. Restricted), to przestrzeń powietrzna w której loty systemów BSP mogą być wykonywane za zgodą i na warunkach określonych przez PAŻP lub podmiot uprawniony, na wniosek którego strefa ta została wyznaczona. W Polsce strefy ograniczone DRA-R mają dodaną dodatkową literę, określającą prawdopodobieństwa otrzymania zgody na lot:

  • DRA-RH (ang. High) – strefa ograniczona dla systemów BSP o wysokim prawdopodobieństwie uzyskania zgody na lot
  • DRA-RM (ang. Medium) – strefa ograniczona dla systemów BSP o średnim prawdopodobieństwie uzyskania zgody na lot
  • DRA-RL (ang. Low) – strefa ograniczona dla systemów BSP o niskim prawdopodobieństwie uzyskania zgody na lot

Strefy DRA-R(H/M/L) będą pojawiać się również tam, gdzie są wyznaczone strefy lotnicze: CTR wraz z ich wewnętrznym podziałem na rejony lotów RPA, MCTR, ATZ, TRA, P, R, D.

Inne zostały opisane we wpisie: Strefy geograficzne.

KnowHow, Przestrzeń powietrzna

Strefa geograficzna zakazana

Strefa geograficzna zakazana, w skrócie DRA-P (ang. Prohibited), to przestrzeń powietrzna w której loty systemów BSP nie mogą być wykonywane, z wyjątkiem lotów wykonywanych na warunkach określonych przez PAŻP lub przez podmioty uprawnione.

Strefy DRA-P będą pojawiać się również tam, gdzie są wyznaczone wojskowe strefy lotnicze: TSA i MRT.

Inne zostały opisane we wpisie: Strefy geograficzne.

Aktualne przepisy, KnowHow

Zakaz fotografowania

Drony są zazwyczaj wykorzystywane do filmowania lub fotografowania z powietrza. Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, wprowadza zakaz fotografowania obiektów wojskowych, mostów, czy lotnisk. Problem polega jednak na tym, że lista obiektów jest otwarta, a definicja szeroka i może objąć np. Wawel czy Warszawską Starówkę. Złamanie zakazu fotografowania będzie wykroczeniem, za które może grozić konfiskata sprzętu.

Ustawa o obronie Ojczyzny

Warto wiedzieć, że w ustawie z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, znajduję się art. 616a:
https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/obrona-ojczyzny-19220069/art-616-a

KnowHow

Propagacja mikrofali radiowej

Propagacja fali radiowej zgodnie z definicją, jest to zdolność rozchodzenia się (rozprzestrzeniania się) fali radiowej wysyłanej przez nadajnik w ośrodku przez który ona przenika (np.: kosmos, przestrzeń powietrzna, woda, skały, budynki, ludzie). Propagacja fal radiowych zależny zarówno od właściwości samych fal (np.: częstotliwości fali, polaryzacji fali), jak i warunków panujących w środowisku, w którym fale te się rozchodzą.

Pomiędzy propagacja a falą radiową jest taka analogia jak pomiędzy widzialnością a oczami:

  • jeśli człowiek musi patrzyć w stronę obserwowanego obiektu, żeby go widzieć – to nadajnik musi „patrzeć” w stronę odbiornika, żeby transmisja radiowa była prawidłowa
  • jeśli mgła ogranicza człowiekowi odległość widzenia – to wilgoć zmienia również propagację fali radiowej (tłumi mikrofalę radiową)
  • jeśli słońce oślepia człowieka – to promieniowanie kosmiczne może „oślepić” odbiornik

W przypadku dronów transmisja radiowa jest realizowana w paśmie mikrofali radiowej, czyli fali elektromagnetycznej o częstotliwości większej niż 1GHz (1 Giga Hertz). Również sygnał systemu nawigacji satelitarnej GNNS jest nadawany w paśmie mikrofali radiowej (L1/L2).

Na propagację mikrofali radiowej największy wpływ ma:

  1. Wilgoć w powietrzu, która powoduję jej tłumienie – czyli pogorszenie propagacji
  2. Przeszkody terenowe, które powodują, że anteny nadajnika i odbiornika na dronie „nie widzą się”
  3. Wysokość anteny nadajnika nad powierzchnią Ziemi – czym wyżej od Ziemi tym większy zasięg (ma to związek ze strefę Fresnela)

Pogorszenie propagacji mikrofali radiowej może prowadzić od utraty łączności radiowej między odbiornikiem (BSP) a nadajnikiem (konsolą sterującą). Właściwości ośrodka (aktualne) będą decydować o tym w jakiej odległości od konsoli sterującej BSP utraci łączność radiową – czyli kiedy nastąpi aktywacja i uruchomienie procedury FailSafe. Odległość ta będzie różna o różnych porach dnia, przy różnym zachmurzeniu i będzie na nią wpływa dużo elementów.