KursNaDronyPl

Obierz właściwy kurs: KursNaDrony.pl ™

RSS
Follow by Email
LinkedIn
LinkedIn
Share
Instagram

KnowHow

Samopoczucie pilota

W lotnictwie kluczowe jest bezpieczeństwo, a ono zależy od stanu (samopoczucia) pilota, który wykonuje lot. Aż 80% wypadków lotniczych jest spowodowanych tzw. czynnikiem ludzkim. Od aktualnego samopoczucia pilota zależeć mogę błędy, które popełnia on w trakcie lotu.

Parszywa dwunastka, to zostaw 12 najczęstszych błędów w obsłudze spowodowanych czynnikiem ludzkim, które doprowadzają do incydentów lub wypadków lotniczych:

  1. Stres
  2. Presja
  3. Rutyna
  4. Zmęczenie
  5. Roztargnienie
  6. Nieostrożność
  7. Niewystarczająca wiedza
  8. Zła współpraca w zespole
  9. Błędna komunikacja lub jej brak
  10. Brak narzędzi, materiałów, odpowiednich instrukcji
  11. Brak asertywności (brak posiadania/wyrażania własnego zdania)
  12. Obchodzenie/upraszczanie procedur, „ułatwianie sobie pracy”, brawura

Na samopoczucie pilota wypływa również pogoda (temperatura zewnętrzna, ciśnienie atmosferyczne) oraz odpowiedzialność finansowa za powierzony przez operatora system BSP.

Kategoria otwarta, KnowHow

Obowiązki operatora w kategorii otwartej

W rozdziale UAS.OPEN.050 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych, ustawodawca określił obowiązki operatora systemu BSP, wykonującego loty w kategorii otwartej:

UAS.OPEN.050 Obowiązki operatora bezzałogowego systemu powietrznego

Operator bezzałogowego systemu powietrznego dopełnia wszystkich poniższych obowiązków:

  1. opracowuje procedury operacyjne dostosowane do rodzaju operacji oraz związanego z nią ryzyka;
  2. zapewnia, aby w ramach wszystkich operacji efektywnie wykorzystywano widmo radiowe oraz wspierano efektywne wykorzystanie widma radiowego w celu uniknięcia szkodliwych zakłóceń;
  3. wyznacza pilota bezzałogowego statku powietrznego do każdej operacji z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego;
  4. zapewnia, aby piloci bezzałogowych statków powietrznych oraz wszyscy pozostali członkowie personelu wykonujący zadania wspierające daną operację znali instrukcję użytkownika dostarczoną przez producenta bezzałogowego systemu powietrznego oraz:
    a) mieli odpowiednie kompetencje – w podkategorii, w ramach której mają być wykonywane planowane operacje z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego zgodnie z sekcjami UAS.OPEN.020, UAS.OPEN.030 lub UAS.OPEN.040 – do wykonywania swoich zadań lub w przypadku członków personelu innych niż pilot bezzałogowego statku powietrznego – ukończyli szkolenie w miejscu pracy opracowane przez operatora;
    b) byli w pełni zaznajomieni z procedurami operatora bezzałogowego systemu powietrznego;
    c) uzyskali informacje istotne z punktu widzenia planowanej operacji z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego dotyczące wszelkich stref geograficznych opublikowanych przez państwo członkowskie, w którym operacja ma mieć miejsce, zgodnie z art. 15;
  5. w stosownych przypadkach aktualizuje informacje zawarte w systemie świadomości przestrzennej stosownie do planowanej lokalizacji operacji;
  6. w przypadku operacji z użyciem bezzałogowego statku powietrznego należącego do jednej z klas określonych w częściach 1–5 rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/945 zapewnia, aby:
    a) bezzałogowemu systemowi powietrznemu towarzyszyła odpowiednia deklaracja zgodności UE, w tym odniesienie do odpowiedniej klasy; oraz
    b) na bezzałogowym statku powietrznym umieszczono znak identyfikacyjny odnośnej klasy;
  7. zapewnia, w przypadku operacji z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego w podkategorii A2 lub A3, aby wszystkie zaangażowane osoby obecne na obszarze operacji poinformowano o ryzyku oraz by wyraziły one wyraźną zgodę na udział w danej operacji.

Inne obowiązki ma operator systemu BSP, który wykonuje loty w kategorii szczególnej.

Eksploatacja dronów, KnowHow

Kanały konsoli sterującej

Konsola sterująca przesyła do BSP informacje o wychyleniu drążków, stanie potencjometrów, przełączników i przycisków. Informację te są zakodowane w sygnale radiowym. Sygnał te przesyła konkretną liczbę kanałów – stąd mówi się o konsoli 4, 6, 8 czy 16 kanałowej. Jeden kanał jest przypisany do jednego elementu konsoli sterującej. Podstawowe kanały które pozwalają kontrolować lot BSP to:

  1. AILERON
  2. ELEVATOR
  3. RUDDER
  4. THROTTLE

Ad. 1. AILERON (w samolocie lotki) umożliwia wykonanie lotu BSP (MR) w lewo lub prawo
Ad. 2. ELEVATOR (w samolocie ster wysokości) umożliwia wykonanie lotu BSP (MR) do przodu lub do tyłu
Ad. 3. RUDDER (w samolocie ster kierunku) umożliwia wykonanie obrotu BSP (MR) w lewo lub prawo
Ad. 4. THROTTLE (w samolocie przepustnica) umożliwia wykonanie przez BSP (MR) wnoszenia lub opadania

Eksploatacja dronów, KnowHow

Moment reakcyjny

Moment reakcyjny to zjawisko fizyczne, wykorzystywane w wielowirnikowcach do realizacji jego obrotu względem osi YAW. Obrót wielowirnikowca względem osi YAW jest możliwy po pojawieniu się nieskompensowanego momentu reakcyjnego pomiędzy śmigłami kręcącymi się w lewo i śmigłami kręcącymi się w prawo.

KnowHow, Przestrzeń powietrzna

Plan AUP

AUP (ang. Airspace Use Plan), to plan użytkowania przestrzeni powietrznej, który zawiera strefy elastyczne zamówione przez zarządzających. Plan jest tworzony przez komórkę AMS-2, która wchodzi w skład Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. AUP obejmuj 24 godzinny przedział czasu zaczynający się o 6:00 UTC jednego dnia o kończący o 6:00 następnego dnia. To znaczy, że na każdy dzień przygotowywany i publikowany jest tylko jeden AUP w ramach danego rejonu informacji powietrznej. Plan można obejrzeć w postaci tabeli lub stref umieszczonych na mapie:

https://airspace.pansa.pl/

Więcej o w rozdziale Strefy lotnicze.

Kategoria szczególna, KnowHow

Obowiązki pilota latającego w kategorii szczególnej

W rozdziale UAS.OPEN.060 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych, ustawodawca określił obowiązki pilota BSP, wykonującego loty w kategorii szczególnej:

UAS.SPEC.060 Obowiązki pilota bezzałogowego statku powietrznego

  1. Pilot bezzałogowego statku powietrznego:
    a) nie może wykonywać obowiązków pod wpływem substancji psychoaktywnych lub alkoholu bądź w sytuacji, gdy nie jest zdolny do wykonywania swoich zadań z powodu urazu, zmęczenia, zażywanych leków, choroby lub z innych przyczyn;
    b) musi mieć odpowiednie kompetencje pilota bezzałogowego statku powietrznego określone w zezwoleniu na operację, w scenariuszu standardowym określonym w dodatku 1 lub w certyfikacie LUC oraz musi posiadać przy sobie dowód potwierdzający posiadane kompetencje podczas wykonywania operacji z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego.
  2. Przed rozpoczęciem operacji z użyciem bezzałogowego systemu powietrznego pilot bezzałogowego statku powietrznego spełnia wszystkie poniższe warunki:
    a) uzyskuje aktualne informacje istotne z punktu widzenia planowanej operacji dotyczące wszelkich stref geograficznych określonych zgodnie z art. 15;
    b) zapewnia, by środowisko, w którym ma być wykonywana operacja, było zgodne z ograniczeniami i warunkami określonymi w zezwoleniu lub oświadczeniu;
    c) zapewnia, aby bezzałogowy system powietrzny był w bezpiecznym stanie gwarantującym bezpieczne wykonanie zaplanowanego lotu oraz, w stosownych przypadkach, sprawdza, czy system jednoznacznej zdalnej identyfikacji działa prawidłowo;
    d) zapewnia, aby informacje o operacji udostępniono odpowiedniej jednostce służb ruchu lotniczego (ATS), innym użytkownikom przestrzeni powietrznej i odpowiednim zainteresowanym stronom zgodnie z wymogami zezwolenia na operację lub warunkami opublikowanymi przez państwo członkowskie w odniesieniu do strefy geograficznej operacji zgodnie z art. 15.
  3. Podczas lotu pilot bezzałogowego statku powietrznego:
    a) przestrzega ograniczeń i warunków określonych w zezwoleniu lub oświadczeniu;
    b) unika ryzyka kolizji z załogowymi statkami powietrznymi oraz przerywa lot, jeżeli jego kontynuacja może stanowić zagrożenie dla innych statków powietrznych, ludzi, zwierząt, środowiska lub mienia;
    c) przestrzega ograniczeń operacyjnych w strefach geograficznych określonych zgodnie z art. 15;
    d) stosuje się do procedur opracowanych przez operatora;
    e) nie przelatuje w pobliżu lub w granicach obszarów, na których trwają działania ratownicze, chyba że posiada na to zezwolenie wydane przez odpowiedzialne służby ratownicze.

Inne obowiązki ma pilot, który wykonuje loty przy pomocy BSP w kategorii otwartej.

KnowHow

Zakłócenie magnetometru

Magnetometr jest czujnikiem, który służy do pomiaru kierunku ziemskiego pola magnetycznego i określania kursu BSP. Można powiedzieć, że magnetometr (zwany potocznie kompasem) jest urządzeniem pomiarowym i jak każdy miernik jego wskazania mogą zostać zakłócone. Zakłócenia te mogą wpływać na dokładność wyznaczenia kursu względem północy magnetycznej co w konsekwencji może doprowadzić do wadliwego zachowania drona w powietrzu. Przy zakłóceniu wskazań magnetometru można zaobserwować efekt TBE. Podstawowymi źródłami zakłóceń magnetometru mogą być:

  • linie energetyczne
  • anteny BTSów sieci komórkowych i radiolinie
  • stalowa studzienka kanalizacyjna z której wykonywany jest start BSP przez nieświadomego pilota
  • przewody energetyczne doprowadzające prąd do budynków lub instalacji oświetleniowej w mieście
  • obiekty o dużym stężeniu stali, np.: stalowe konstrukcje mostów, słupy wysokiego napięcie, wiatraki
  • torowiska i elementy trakcji elektrycznej, która doprowadza prąd zasilający pociągi, tramwaje czy trolejbusy

Jeśli po prawidłowym starcie BSP (bez żadnych ostrzeżeń), system informuje pilota o błędzie magnetometru lub konieczności jego kalibracji może to oznaczać, że BSP znajduje się w polu magnetycznym który zakłóca odczyt magnetometru. W takiej sytuacji można zwiększyć wysokości lotu, żeby oddalić się od zakłóceń lub zmienić tryb lotu na taki w którym autopilot nie wspomaga pilota, np.: Atti.

Inne, KnowHow

Kalibracja drążków

Konsola sterująca ma dwa drążki sterujące, które po puszczeniu zajmują pozycję środkową (zwaną neutrum). Drążki są mechanicznie połączone z potencjometrami, które z czasem zmieniają swoją rezystancję w pozycji środkowej. Dlatego jeśli jest to potrzebne należy wykonać kalibrację drążków sterujących oraz innych elementów zawierających potencjometry, np.: kółka do zmiany kąta kamery na gimbalu. W nim też jest potencjometr.

Procedura kalibracji drążków jest opisany w instrukcji obsługi konkretnego modelu BSP. Ponieważ w trakcie kalibracji porusza się drążkami w każdą stronę, BSP musi być wyłączony! Po aktywacji procedury każdy z drążków musi osiągnąć w obu osiach pozycje skraje oraz neutrum.

Symptomami które mogą świadczyć o konieczności wykonania kalibracji mogą być następujące zachowania BSP:

  • samoczynny wolny obrót w lewo lub w prawo przy drążku RUDEER (oś YAW) w pozycji neutrum
  • samoczynny wolny lot do przodu lub do tyłu przy drążku ELEVATOR (oś PITCH) w pozycji neutrum
  • samoczynny wolny lot w lewo lub w prawo przy drążku AILERON (oś ROLL) w pozycji neutrum
  • samoczynne wolne opadania lub podnoszenie kamery przy neutralnej pozycji kółka

KnowHow

Kalibracja IMU

Moduł IMU (ang. Inertial Measurement Unit) to element komputera pokładowego, którego kluczowym elementem są czujniki (sensory) inercyjne. IMU zawiera dwa rodzaje czujników:

  1. trójosiowy czujnik prędkości kątowych (zwany potocznie żyroskopem)
  2. trójosiowy czujnik przyspieszeń linowych (zwany potocznie akcelerometrem)

Po wykonaniu tzw. fuzji sygnałów z obu czujników np.: przy pomocy filtru Kalmana, można obliczyć trzy kąty orientacji drona w przestrzeni powietrznej. Czujniki inercyjne (a ściślej akcelerometry) czasami wymagają kalibracji. Kalibracja to określona przez producenta procedura, która jest opisana w instrukcji obsługi konkretnego BSP.

Kalibracja IMU

W dronach DJI (np.: Mavic Mini 2) aktywację procedury wykonuje się z poziomu aplikacji DJI Fly. Aplikacja ta pokazuje na kolejnych obrazkach co należy zrobić, żeby skalibrować IMU.

Kiedy kalibrować IMU?

Kalibrację należy wykonać w sytuacji kiedy aplikacja wyświetla komunikat o konieczności kalibracji IMU a także w sytuacjach, w których dron zachowuje się w sposób niż normalnie. Pewne symptomy w zachowaniu drona mogą świadczyć o konieczności kalibracji IMU. Są to przede wszystkim:

  • brak lotu na stałej wysokości
  • skrzywiony horyzont na obrazie z kamery
  • przechylony lub pochylony drona pomimo bezwietrznej pogody i drążków w neutrum