Aktualne przepisy

Art. 212 ustawy prawo lotnicze – klasyfikacja czynów

Art. 212 ustawy prawo lotnicze, klasyfikuje czyny zagrożone karą pozbawienia wolności do 5 lat.

Z punktu widzenie pilota BSP, artykuł ten może być zastosowany m.in. w przypadku:

• wykonywania lotu dronem niezgodnie z zasadami strefy geograficznej
• latania dronem w miejscach zakazanych lub ograniczonych wprowadzonych przez służby publiczne
• nadawania sygnału radiowego bez zezwolenia lub zakłócanie pasmach częstotliwości zarezerwowanego dla lotnictwa

Pilot BSP powinien zwracać szczególną uwagę na przestrzeganie zasad wykonywania lotów w strefach geograficznych. W strefach wytyczone dla lotnisk komunikacyjnych (CTR), wojskowych (MCTR) lub aeroklubowych (ATZ), startują i lądują załogowe statki powietrzne. W niektórych miejscach tych stref konieczne jest uzyskanie zezwolenie na lot dronem. Lot bez niego może skończyć się sprawą w sądzie lub w najłagodniejszym przypadku – odebraniem lub zawieszeniem kwalifikacji pilota BSP.

Art. 212 ustawy prawo lotnicze w pełnym brzmieniu:

1. Kto:

1) wykonując lot przy użyciu statku powietrznego: (dopisek autora: również bezzałogowego)
a) narusza przepisy dotyczące ruchu lotniczego obowiązujące w obszarze, w którym lot się odbywa,
b) przekracza granicę państwową bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem warunków zezwolenia,
c) narusza, wydane na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy, zakazy lub ograniczenia lotów w polskiej przestrzeni powietrznej wprowadzone ze względu na konieczność wojskową lub bezpieczeństwo publiczne,
d) wbrew art. 122 ustawy nie stosuje się do poleceń organów państwa, w którym lot się odbywa, a także poleceń otrzymanych od jego państwowego statku powietrznego, nakazujących lądowanie na wskazanym lotnisku lub inne postępowanie załogi,
2) wbrew art. 116 ust. 1 wnosi lub używa na pokładzie statku powietrznego broni palnej, broni gazowej lub materiałów wybuchowych,
3) wbrew art. 125 ust. 1 ustawy używa obowiązujących w ruchu lotniczym znaków i sygnałów do celów niezwiązanych z tym ruchem albo w sposób mogący wprowadzić w błąd organy służby ruchu lotniczego lub załogi statków powietrznych,
4) wbrew art. 125 ust. 2 używa nadawczych urządzeń radiowych działających w pasmach częstotliwości wyznaczonych na podstawie przepisów art. 111 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne dla łączności lotniczej oraz radiolokacji i radionawigacji lotniczej,
5) uszkadza lub czyni niezdolnym do użycia lotnisko albo znajdujące się na lotnisku lub poza nim urządzenia służące dla potrzeb ruchu lotniczego,
6) używając jakiegokolwiek urządzenia, substancji lub broni, niszczy lub poważnie uszkadza znajdujące się na lotnisku i niewykonujące operacji lotniczych statki powietrzne albo powoduje przerwę w działalności tego lotniska, zagrażając bezpieczeństwu tego lotniska

– podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.

2. Tej samej karze podlega, kto, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku, dopuszcza do popełnienia czynów określonych w ust. 1.

3. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.

To nie wszystko!

Kolejnym artykułem określającym odpowiedzialność karną jest art. 211 ustawy prawo lotnicze. Więcej o nim na stronie: Art. 211.

Warto wiedzieć,

że loty dronem nie są anonimowe. Specjalizowane skanery służą go „podglądania” parametrów lotu, które mogą być dowodem w postępowaniu wyjaśniającym lub sprawie sądowej. Więcej na ten temat na stronie: Czy można namierzyć Twojego drona?

Art. 211 ustawy prawo lotnicze – klasyfikacja czynów

Art. 211 ustawy prawo lotnicze, klasyfikuje czyny zagrożone karą grzywny, ograniczenia lub pozbawienia wolności do roku.

Z punktu widzenie pilota BSP, artykuł ten może być zastosowany m.in. w przypadku:

• zrzucanie z drona przedmiotów lub cieczy
• wykonywania lotu dronem, który jest niesprawny technicznie
• latania dronem bez wymaganej sprawności psychicznej lub fizycznej
• używania drona niezgodnie z warunkami opisanymi w instrukcji obsługi dostarczonej przez producenta
• latania dronem przy warunkach atmosferycznych, które odbiegają od zalecanych i opisanych przez producenta
• wykonywania lotu dronem bez wymaganych kwalifikacji lub podczas ich zawieszenia przez Prezesa ULC na mocy decyzji administracyjnej

Art. 211 ustawy prawo lotnicze – można wykorzystać na swoją korzyść

Art. 211 prawa lotniczego świadomy pilot BSP można wykorzystać na swoją korzyść w przypadku, gdyby służby porządkowe, przeszkadzały w dokończeniu lotu i bezpiecznym wylądowaniu, np.: podczas kontroli. Można do tego celu wykorzystać ust. 7), który mówi: „Kto wbrew art. 115 ust. 1 ustawy nie wykonuje poleceń dowódcy statku powietrznego związanych z bezpieczeństwem lotu, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.

Art. 211 ustawy prawo lotniczego w pełnym brzmieniu:

1. Kto:

1) wykonuje lot przy użyciu statku powietrznego nieposiadającego wymaganej zdatności do lotów lub niezgodnie z ograniczeniami określonymi w świadectwie zdatności do lotów,
2) wbrew obowiązkom określonym w art. 45 wykonuje lot statkiem powietrznym,
2a) wbrew art. 53 wykonuje lot z naruszeniem wymagań dotyczących ochrony środowiska przed nadmiernym hałasem statków powietrznych i zanieczyszczeniami ziemi, wody i powietrza,
3) wbrew art. 84 lub wymaganiom zawartym w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 85 ustawy, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku, narusza przepisy o ratownictwie na lotniskach i ochronie przeciwpożarowej lotnisk,
4) wbrew art. 87 ust. 1, art. 87 ust. 6, 7 i 10 i art. 87 ust. 1 ustawy wznosi przeszkody lotnicze, dopuszcza do ich powstania lub ich nie usuwa lub przeszkód takich nie zgłasza lub nie oznakowuje,
4a) wbrew art. 87 ust. 1 i art. 87 sadzi, uprawia, lub dopuszcza do wzrostu drzewa lub krzewu stanowiącego przeszkodę lotniczą lub zasłaniającego świetlne systemy podejścia, dokonuje budowy lub rozbudowy obiektu budowlanego, sprzyjającego występowaniu zwierząt stwarzających zagrożenie dla ruchu lotniczego statków powietrznych, a także hoduje lub wypuszcza ptaki stwarzające zagrożenie dla ruchu statków powietrznych,
5) wbrew art. 97 ustawy wykonuje lot lub inne czynności lotnicze, nie mając ważnej licencji lub świadectwa kwalifikacji lub niezgodnie z ich treścią i warunkami,
6) wbrew art. 105 ust. 2 ustawy wykonuje loty lub inne czynności lotnicze mimo utraty wymaganej sprawności psychicznej i fizycznej,
7) wbrew art. 115 ust. 1 ustawy nie wykonuje poleceń dowódcy statku powietrznego związanych z bezpieczeństwem lotu,
8) wbrew art. 122 ust. 2 nie wykonuje poleceń organów, o których mowa w tym przepisie,
9) wbrew art. 123 ust. 1 wykonuje lot próbny, akrobacyjny nad osiedlem lub innym skupiskiem ludności,
9a) wbrew art. 123 ust. 2 dokonuje w czasie lotu zrzutu ze statku powietrznego,
10) działając we własnym imieniu lub za osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej prowadzącą przedsiębiorstwo:
a) podejmuje lub prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu lotniczego i innych usług lotniczych bez wymaganej koncesji, zezwolenia lub certyfikatu albo niezgodnie z ich warunkami i ograniczeniami,
b) uniemożliwia lub utrudnia wykonywanie przez członków Komisji lub osoby, o których mowa w art. 136 ust. 3 i 3a, czynności, o których mowa w art. 136 ust. 1 i 2,
11) (uchylony),
12) wbrew zakazom określonym w art. 87a emituje lub powoduje emisję wiązki lasera lub światła z innych źródeł w kierunku statku powietrznego w sposób mogący spowodować olśnienie, oślepienie lub wystąpienie poświaty i w rezultacie stworzyć zagrożenie dla bezpieczeństwa statku powietrznego lub zdrowia załogi i pasażerów na jego pokładzie

– podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.

2. Tym samym karom podlega, kto, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku, dopuszcza do popełnienia czynów określonych w ust. 1.

To nie wszystko!

Kolejnym artykułem określającym odpowiedzialność karną jest art. 212 ustawy prawo lotnicze. Więcej o nim na stronie: Art. 212.

Warto wiedzieć,

że loty dronem nie są anonimowe. Specjalizowane skanery służą go „podglądania” parametrów lotu, które mogą być dowodem w postępowaniu wyjaśniającym lub sprawie sądowej. Więcej na ten temat na stronie: Czy można namierzyć Twojego drona?

Od 1 stycznia 2022 roku zmienił się sposób egzaminowania, ponieważ skończył się okres przejściowy. Aby operator mógł egzaminować kandydatów na pilotów BSP musi zostać wyznaczony przez Prezesa ULC. Ma to miejsce po złożeniu odpowiednich dokumentów i uzyskaniu decyzji administracyjnej. W decyzji tej są podane wytyczne jak ma wyglądać egzamin teoretyczny. Poniżej cytat z decyzji na podstawie której KursNaDrony.pl został wyznaczonym podmiotem w zakresie nadzorowanych egzaminów dla podkategorii A2 oraz scenariuszy standardowych NSTS-01/2/3/4/5/6/7/8:

Egzamin teoretyczny do wykonywania operacji w podkategorii A2 kategorii „otwartej” oraz egzamin teoretyczny do wykonywania operacji w kategorii „szczególnej” w zakresie zadeklarowanych krajowych scenariuszy standardowych wskazanych w niniejszej decyzji jest przeprowadzany zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych (Dz. Urz. UE L 152 z 11.6.2019, str. 45, z późn. zm.) oraz na następujących warunkach:

1. Zasady prowadzenia egzaminu są spisywane w formie procedury prowadzenia egzaminu. Z treścią procedury prowadzenia egzaminu kandydat zapoznaje się przed przystąpieniem do egzaminu poprzez podstawienie mu jej przez osobę prowadzącą egzamin na piśmie albo ustnie. Kandydat bez zaakceptowania procedury prowadzenia egzaminu nie może przystąpić do egzaminu.
2. Egzamin odbywa się po:
   1) potwierdzeniu tożsamości kandydata;
   2) potwierdzeniu, że kandydat posiada kompetencje pilota do podkategorii A1/A3 kategorii otwartej;
   3) złożeniu przez kandydata prawidłowo wypełnionego „Potwierdzenia ukończenia szkolenia praktycznego i oceny umiejętności praktycznych do celów NSTS – …”
3. Egzamin prowadzony jest pod nadzorem osoby wskazanej przez wyznaczony podmiot, będącej członkiem personelu wyznaczonego podmiotu.
4. Jedna osoba wskazana przez wyznaczony podmiot nadzoruje egzamin teoretyczny nie więcej niż dla 30 kandydatów w ciągu jednego dnia.
5. Kandydat zdaje egzamin samodzielnie, bez możliwości korzystania z materiałów szkoleniowych czy pomocy osób trzecich.
6. Egzamin przerywany jest w przypadku gdy dochodzi do naruszenia zasad określonych w pkt 1-5.
7. W przypadku prowadzenia egzaminu on-line:
   1) egzamin prowadzony jest zdalnie z wykorzystaniem łącza internetowego i programu do prowadzenia egzaminów:
   a) egzaminuje się nie więcej niż 10 kandydatów jednocześnie,
   b) w sposób umożliwiający wizualną obserwację każdego kandydata przez osobę wskazaną przez wyznaczony podmiot,
   c) w sposób umożliwiający przerwanie egzaminu każdego z kandydatów;
   2) egzamin prowadzony jest zdalnie z wykorzystaniem łącza internetowego i komunikatora internetowego:
   a) egzaminuje się nie więcej niż 5 kandydatów jednocześnie,
   b) w sposób umożliwiający wizualną obserwację każdego kandydata przez osobę wskazaną przez wyznaczony podmiot,
   c) w sposób umożliwiający przerwanie egzaminu każdego z kandydatów.
8. Egzamin ma charakter pisemny, test wiedzy zawiera minimum 80 pytań zamkniętych z podaniem czterech odpowiedzi z czego jedna jest prawidłowa, a czas trwania egzaminu to maksymalnie 120 minut.
9. Baza pytań, z której losowane są pytania do testu w przypadku prowadzenie egzaminu online zawiera minimum 240 pytań.
10. Przebieg egzaminu prowadzonego w trybie on-line może być nagrywany, nagranie musi być usunięte po jego zakończeniu.
11. W przypadku prowadzenia egzaminu w formie stacjonarnej (papierowej, pod fizycznym nadzorem osoby wskazanej przez wyznaczony podmiot), obowiązuje zasada egzaminowania kandydatów trzema różnymi zestawami pytań – dwa z tych zestawów pytań wykorzystywane są w trakcie egzaminu, po jednym zestawie dla każdej połowy egzaminowanych kandydatów.
12. Dokumentacja z egzaminu:
    1) test i odpowiadająca jemu karta odpowiedzi kandydata (w formie elektronicznej albo papierowej); oraz
    2) „Potwierdzenie zdania egzaminu teoretycznego w zakresie uzyskania certyfikatu wiedzy teoretycznej pilota bezzałogowego statku powietrznego w kategorii szczególnej w ramach NSTS – …”
    – jest przechowywane przez wyznaczony podmiot przez okres pięciu lat.
13. W przypadku gdy kandydat nie uzyska 75% poprawnie udzielonych odpowiedzi, egzamin uznaje się za niezaliczony, a ponowne przystąpienie do egzaminu powinno nastąpić nie wcześniej niż po trzech dniach. Czas pomiędzy egzaminami kandydat powinien poświęcić na samokształcenie.
    W korespondencji z ULC proszę powoływać się na podany nr w wykazie E001.

Na stronie ULC znajduje się oś czasu, z zaznaczonymi datami, wprowadzania poszczególnych przepisów europejskich w zakresie BSP.

Zgodnie z powyższym oświadczenie do używania Narodowych Scenariuszy STandardowych można składać do dnia 31 grudnia 2023 roku. A co za tym idzie szkolenia lotnicze w zakresie NSTSów mogą być prowadzone do tej daty. Ważne jest jednak to, że loty według narodowych scenariuszy standardowych NSTS w Polsce będę mogły być realizowane do 1 stycznia 2026 roku. Jest to o tyle istotne, że na podstawie oświadczenia o NSTS można latać dronami, które nie posiadają klasy C5/C6. To oznacza, że np. Phantom 3 Standard będzie mógł być legalnie używany do 1 stycznia 2026 roku!

Powyższe fakty potwierdzają, że warto jest robić NSTSy. Pozostaje jednak pewna wątpliwość czy pilot który zrobi NSTS będzie musiał robić dodatkowe szkolenia po tym jak NSTS przestaną obowiązywać w grudniu 2025? Dlatego zadałem w Departamencie BSP w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego pytanie:

„Czy robiąc szkolenie w zakresie NSTS-01 otrzymam też STS-01?”

na które otrzymałem następującą odpowiedź:

„Otrzymaliśmy odpowiedź od EASA mówiącą o tym, że dopuszczają możliwość przyznania kompetencji pilota do wykonywania STS przy okazji uzyskania kompetencji NSTS. Wszystkie osoby, które przeszkoliły się na nowych zasadach do NSTS uzyskają stosowną aktualizację STS w profilu pilota”.

UWAGA:
Powyższa odpowiedź ULC może nie być wiążąca, dopóki nie zostaną opublikowane odpowiednie przepisy w tej sprawie!

Przed podejmowaniem decyzji o wyborze szkolenia lotniczego w zakresie NSTSów warto wiedzieć jak najprawdopodobniej będą konwertowane NSTSy na STS:

Według mnie ta odpowiedź rozwiewa wszystkie wątpliwości i powoduje, że warto zrobić szkolenie lotnicze umożliwiające wykonywanie lotów dronami zgodnie z narodowymi scenariuszami standardowymi NSTS.

Zapraszam na indywidualne szkolenia lotnicze w zakresie lotów VLOS, FPV i BVLOS oraz WEBINARY DRONOWE ™.

Agencja EASA, na dzień przygotowania tego opracowania, opublikowała kilka predefiniowanych oceny ryzyka, które można wykorzystać w celu uzyskania zezwolenie na operacje z użyciem BSP, nie mieszczące się w scenariuszach standardowych. Skorzystanie z PDRA ułatwia proces
otrzymania zezwolenia, ponieważ operatora nie musi wykonywać we własnym zakresie całej analizy ryzyka.

Podstawowe parametry opublikowanych PDRA przedstawiono w tabeli nr 2:

W mediach społecznościowych często można przeczytać, że latanie dronami jest proste, a szkolenia nie są potrzebne. Można też przeczytać, że jak ktoś do zakupionego drona zainstaluje aplikację DroneRadar to jest już profesjonalnym pilotem drona. Nie jest to jednak prawda. DronRadar jest aplikacją która wyświetla aktualną sytuację w przestrzeni powietrznej FIR Warszawa i podpowiada użytkownikowi w prosty sposób czy może latać w miejscu w którym znajduje się telefon z uruchomioną aplikacją. Sygnalizacja aplikacji oparta jest o trzy kolory, znane wszystkim z sygnalizatorów ulicznych:

• czerwony (zakaz lotów)
• pomarańczowy (trzeba coś zrobić, żeby móc wykonać lot)
• zielony (można latać z zachowaniem innych przepisów)

I tutaj pojawia się problem, ponieważ większość osób która nie ukończyła szkolenia interpretuje, że skoro aplikacja zaświeciła się na zielono to można latać bez ograniczeń. Niestety nie jest to takie proste! Każdego pilota BSP obowiązują przepisy lotnicze w których określona jest odpowiedzialność karna. Niezależnie od celu lotu każdy kto rozpoczyna lot przy pomocy drona musi stosować się do przepisów określonych odpowiednim załącznikiem 6, 6a, 6b.

W załączniku 6 dla osób wykonujących loty w celach rekreacyjnych lub sportowe znajduje się pkt. 4.6, określający inne przepisy, które muszą być respektowane.

Punkt ten brzmi następująco:

4.6. Modelami latającymi nie wykonuje się lotów nad:
1) terenami zamkniętymi, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.
– Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725, 730 i 1309)
2) obiektami jądrowymi, o których mowa w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 29 listopada
2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 792, 1669 i 2227 oraz z 2019 r.
poz. 730 i 1495)
3) obszarami, obiektami i urządzeniami, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. a i b,
pkt 2 lit. a i b oraz pkt 3 lit. a i b ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób
i mienia (Dz. U. z 2018 r. poz. 2142 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495)
4) jednostkami wojskowymi i poligonami
5) osobami i zgromadzeniami osób na wolnym powietrzu, niebędącymi w dyspozycji
lub pod kontrolą operatora
6) w strefie EP R40 Słupsk

W załączniku 6a dla osób wykonujących loty w celach innych niż rekreacyjne lub sportowe znajduje się pkt. 4.1 ppkt. 12, określający inne przepisy, które muszą być respektowane.

Podpunkt ten brzmi następująco:

12) loty wykonywane nad:
a) terenami zamkniętymi, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne
b) obiektami jądrowymi, o których mowa w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe
c) obszarami, obiektami i urządzeniami, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, pkt 2 lit. a i b oraz pkt 3 lit. a i b ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia
d) jednostkami wojskowymi i poligonami
– mogą być realizowane jedynie za zgodą lub na potrzeby zarządzającego danym terenem, obiektem, obszarem lub urządzeniem

Świadomość tych zapisów jest konieczna, aby nie mieć problemów takich jakie może mieć 35 letni Francuz, który latał dronem nad elektrownią Bełchatów. Grozi mu za ten lot do 5 lat pozbawianie wolności zgodnie z art. 212 Prawa Lotniczego.